Barcudiaid Sir Gâr

Mae gyda ni bwyllgor o 'farcutiaid' yn Sir Gâr sydd yn dilyn cyfarfodydd a darllen cofnodion a chyhoeddiadau'r cyngor er mwyn sicrhau bod y cyngor yn cadw at y Strategaeth Iaith maen nhw wedi ei fabwysiadu ac yn gwneud cynydd parhaol.

Gall unrhyw un fod yn farcud drwy gwblhau'r ffurflen yma
Am fwy o wybodaeth cysyllta gyda ni – bethan@cymdeithas.org / 01559 384378

Tynged yr Iaith yn Sir Gaerfyrddin

Fis Ionawr 2015 fe wnaethon ni gynnal cyfarfod agored - Tynged yr Iaith yn Sir Gaerfyrddin er mwyn i bawb  gael diweddariad a chyfle i ofyn cwestiynau am gynllun iaith y cyngor naw mis wedi iddo gael ei fabwysiadu. Nodiadau Cyfarfod Tynged yr Iaith yn Sir Gaerfyrddin - 17/01/15

Yn dilyn hyn cafwyd cyfarfod arall i drafod addysg a gwasanethau hamdden a ieuenctid yn benodol ym mis Gorffennaf.
Nodiadau cyfarfod Tynged yr Iaith Sir Gâr - addysg, gwasanethau ieuenctid a hamdden - 27/06/15

Panel Strategol y Gymraeg

Yn dilyn canlyniadau'r Cyfrifiad a rali fawr “Dwi eisiau byw yn Gymraeg yn Sir Gaerfyrddin” yn Ionawr 2013 sefydlodd y Cyngor Sir 'Weithgor' i edrych beth gallai'r Cyngor wneud i sicrhau dyfodol y Gymraeg a chymunedau Sir Gâr.
Derbyniodd y Cyngor Sir adroddiad ac argymhellion Gweithgor y Gymraeg:

“Y Gymraeg yn Sir Gâr – Cynllun Gweithredu” (fersiwn Gorffennaf 2015)

Erbyn hyn mae'r Gweithgor wedi dod i ben a mae Panel Ymgynghorol y Gymraeg yn cadw golwg ar y sefyllfa. Nid yw'r cyfarfodydd yma yn agored i'r cyhoedd ond mae'r cofnodion ar wefan y cyngor sir.

Cofnodion 2/12/14

Cofnodion 25/02/15

Cofnodion 30/04/15

Cofnodion 15/07/15

Sylwadau un o'r Barcudiaid ar gofnodion 25/02:
Pwynt 3 – Gwyliau Cymunedol
Beth oedd natur yr ymateb negyddol yn ardaloedd Llandeilo a Rhydaman a pha atebion gynigiwyd i'r sylwadau negyddol?
Cwynion bod popeth yn cael ei hysbysebu'n uniaith Saesneg, er bod y cyngor sir yn rhoi nawdd i'r ddwy ŵyl, ac adran farchnata'r cyngor ei hunan oedd yn gwneud deunydd ar gyfer gŵyl yn Rhydaman.
Gwirfoddolwyr sydd yn trefnu a Saesneg oedd iaith y digwyddiadau yn gyfan gwbl fwy neu lai ond roedd sesiwn stori gan Fenter Iaith yng Ngŵyl Rhydaman a honno hyd yn oed yn cael ei hysbysebu'n Saesneg!
Yr ateb ddaeth gan y Cyngor Sir oedd bod hyn yn broblem ac y byddai e'n cael ei drafod.
Pwynt 5 – Awgrym bod angen Lefel 1ALTE fel lleiafswm ar gyfer pob swydd. Iawn. Ond hyn a sefyllfa'r uwch swyddogion i'w drafod gan y Pwyllgor Craffu Polisi ac Adnoddau.
(Hefyd mae dwy enghraifft o hysbysebu swyddi uwch-swyddogion heb gyfeiriad at y Gymraeg, heblaw yn y swydd ddisgrifiad, a dydy'r lefel ddim yn uchel.)
Pwynt 7 - Diweddaru ar gynydd y Cynllun Gweithredu
1. Addysg:
Lansio'r Siartr Addysg - Angen edrych ar ei gynnwys ac a ydyw yn cael ei weithredu ym mhob ysgol.
Pa gyrsiau sydd i'w darparu i athrawon a rhieni?
2. Gweithleoedd Dwyieithog
- Swnio'n addawol ond pa fath o fonitro sydd yn digwydd gan yr Is Adran Rheoli Pobl?
- Beth yw'r "cynnydd da" sydd yn digwydd yn yr Adran Gofal Cymdeithasol, Iechyd a Thai?
3. Hamdden a Chwaraeon - Braidd yn annelwig. Awdit argaeledd staff [prinder o'r gorffennol felly?] a gobeithio dechrau marchnata sesiynau "Cynefino â'r Gampfa"

Fforwm Ymgynghorol y Gymraeg

Mudiadau'r Sir sydd yn aelodau o hwn ac yn cadw golwg ar weithredu Cynllun Gweithredu cynllun iaith y cyngor.

Cylch Gorchwyl y Fforwm

Cofnodion 13/1/15
Cofnodion 1/12/14
Cofnodion 14/11/14

Cyfarfodydd Perthnasol y Cyngor Sir:

Ebrill:
30/04/15 - Panel Strategol y Gymraeg
Mai:
05/05/15 - Pwyllgor Cynllunio
11/05/15 - Bwrdd Gweithredol
13/05/15 - Cyfarfod Llawn Cyngor Sir
20/05/15 - Cyfarfod Blynyddol y Cyngor Sir
Mehefin:
02/06/15 - Pwyllgor Cynllunio (Ymweliadau Safle)09/06/15 - Cyngor Sir
13/05/15 - Fforwm Strategol y Gymraeg
15/06/15 - Bwrdd Gweithredol
17/06/15 - Cyfarfod Arbennig o'r Cyngor Sir
18/06/15 - Pwyllgor Cynllunio

Gorffennaf:
08/7/15 - Cyfarfod Cyngor
13/07/15 - Bwrdd Gweithredol - agenda
15/07/15 - Panel Ymgynghorol y Gymraeg
16/07/15 - Pwyllgor Cynllunio
Awst
13/08/15 - Pwyllgor Cynllunio
Medi
01/09/15 - Bwrdd Gweithredol
09/09/15 - Cyfarfod Cyngor
10/09/15 - Pwyllgor Cynllunio
24/09/15 - Pwyllgor Craffu Addysg a Phlant
28/09/15 - Bwrdd Gweithredol
29/09/15 - Panel Ymgynghorol y Gymraeg

Toriadau Cyngor Sir Gaerfyrddin:

Adroddiad yn dilyn ymgynghoriad
Cofnodion cyfarfod y Bwrdd Gweithredol ble penderfynwyd ar doriadau (pwynt 2)
Ymgynghoriad i'r toriadau (Rhagfyr 2014)
Ymateb Cymdeithas yr Iaith

Nodiadau un o'r Barcudiaid ar argymhellion y bwrdd Gweithredol:

  • Bydd maint y toriadau: £12.8m yn 2015/16, £15.6m yn 2016/17 a £13.2m yn 2017/18, neu canran o -3.73%, -5.27% a -4.12% blwyddyn ar flwyddyn yn mynd i gael effaith andwyol ar y gwasanaethau presennol, ond waeth byth, yn mynd i wneud e'n anodd dros ben i weithredu'r Cynllun Gweithredu Strategaeth Iaith.
  • Bydd colli 58 o swyddi llawn amser erbyn 31 Mawrth 2015, gyda mwy i ddilyn yn creu bylchau yn y gwasanaethau, rhoi pwysau ar y staff sydd ar ôl, a gwneud hi'n lot mwy anodd i ehangu darpariaeth o'r Gymraeg. I wneud pethau'n waeth mae'n debyg taw staff profiadol, hŷn, sy'n medru'r Gymraeg bydd yn cael ei colli e.e. Pennaeth Llyfrgell Rhydaman.
  • Bydd cwtogiad o £30,000 o'r gyllideb cyfieithu yn Swyddfa'r Prif Weithredwr ddim yn helpu ehangu defnydd o'r Gymraeg, na £10,000 o brosiectau i hybu'r Gymraeg. Gyda toriadau o £60k i'r canolfannau gwasanaeth cwsmeriaid, £95k o'r Ganolfan Cyswllt a £98k o'r Adran Gyfraith a Gweinyddiaeth sut bydd hi'n bosib newid iaith gweinyddol mewnol y Gyngor? Bydd colli 9 aelod o'r Adran Dechnoleg Gwybodath yn sicr ddim yn helpu.
  • Yn y maes Addysg, mae toriadau difrifol: £100k o'r Cyfarwyddwr Ysgolion i wella'r gwasanaeth, £57k o arian wrth gefn, ac £16m o'r Gyllideb Ddirprwyedig Ysgolion dros y dair mlynedd nesa. Hefyd y toriadau o £200k yng Nghinio Ysgolion, £75k o Teuluoedd yn Gyntaf, £250k o Ganolfannau Seibiant a £250 o'r cyllid Maethu (£1.85m mewn un blwyddyn o'r Gwasanaeth Addysg a Phlant). Mae'n anodd gweld sut bydd y cyngor yn gallu gwireddu'r nod o symud ysgolion ar hyd y spectrwm iaith.
  • Yn Hamdden, bydd “cau nifer o gyfleusterau hamdden” gyda toriad o £395k dros dair mlynedd yn bownd o amharu ar y nod o symud at wasanaethau yn y Gymraeg.
  • Yn gyffredinol, bydd toriadau megis £2.6m o Wasanaethau Pobl Hŷn dros tair mlynedd, a £2.2m o Anableddau Dysgu yn gwneud niwed i'r gymuned pa bynnag iaith mae pobl yn defnyddio. Bydd hyn yn wir am yr holl ystad o doriadau: Iechyd Cyhoeddus, Gwasanaethau Dechnegol, Safonau Masnach, Llyfrgelloedd a'r Celfydyddau, Mynediad i Gefn Gwlad, Gwelliannau i'r Cartref a Hawliau Tramwyo.

Enghreifftiau o arferion gwael y Cyngor Sir:

Swyddi o fewn y Cyngor Sir

Ers derbyn y Strategaeth Iaith newydd mae dwy swydd cyfarwyddwr gwasanaethau wedi eu hysbysebu gan y cyngor sir – cyfarwyddwr gwasanaethau iechyd a gofal ym mis mis Mehefin 2014 a'r Cyfarwyddwr gwasanaethau amgylcheddol fis Medi 2014 (http://www.jobswales.co.uk/job/3549600/cy-farwyddwr-y-gwasanaethau-amgylcheddol/).

Hysbysebwyd y cyntaf yn uniaith Saesneg ym mhapur y Times; a doedd yr un o'r ddau hysbyseb yn cyfeirio at y Gymraeg er yn cyfeirio at groesawu ceisiadau gan ferched a phobl o grwpiau lleiafrif ethnig.

Roedd y disgrifiadau swydd eu hunain yn gofyn fod sgiliau llafar Cymraeg at Lefel 2 (Lefel Sylfaenol) yn hanfodol sef y gallu i:
• cyfarfod â phobl yn y gwaith a'u cyfarch
• cyflwyno cyfarfodydd yn Gymraeg
• ynganu enwau llefydd lleol ac enwau prif lefydd Cymru yn Gymraeg
• ynganu geirfa allweddol maes Awdurdod Lleol yn Gymraeg
• deall sgwrs syml yn Gymraeg ac i gyfrannu at hynny.
A bod sgiliau ysgrifenedig sylfaenol (dim diffiniad) yn 'ddymunol'
Mae nodyn hefyd bod cefnogaeth ar gael i gyrraedd y lefelau hyn o fewn chwe mis i ddechrau yn y swydd.
Mae sgiliau llafar Saesneg yn lefel 6 – dim diffiniad; ac yn ysgrifenedig yn Lefel 5 – dim diffiniad yn hanfodol.

/

Gwyliau Cymunedol
Gŵyl Rhyfeddodau Rhydaman
Tynnodd aelodau sylw at fod taflenni a phosteri'r ŵyl yn uniaith Saesneg ar y cyfan er bod Tîm Marchnata a Thwristiaeth y Cyngor Sir wedi cyfrannu at gostau’r llwyfan, y system sain ac at ddylunio’r rhaglen ar gyfer y penwythnos. Er i'r cyngor gael sicrhad y byddai’r holl gynnwys y rhaglen yn ddwyieithog, wnaeth hynny ddim digwydd ac maen nhw wedi cydnabod nad oedd canllawiau digon llym i’r trefnwyr lleol, ac na wnaeth y cyngor ei hun wneud beth oedd yn ofynnol ohonyn nhw.
Yn ôl y cyngor bydd y Tîm Polisi yn cydweithio â’r Tîm Marchnata a Thwristiaeth er mwyn datblygu meini prawf ar gyfer nawdd i wyliau cymunedol ac er mwyn gosod camau ymarferol ar waith i gefnogi gwyliau cymunedol ledled y sir.

/

Dyfyniad o gofnodion y Pwyllgor Archwilio gynhaliwyd ar 19 Rhagfyr 2014, i drafod Adroddiad Gwella Blynyddol y Cyngor Sir. Mae'r adroddiad yn uniaith Saesneg.
● Concern was expressed over the findings in the report that there was a substantial fall in the number of staff who received Welsh language training compared to the previous year and it was felt that Welsh language training should be actively encouraged by the Authority. The Performance and Information Manager agreed to contact colleagues in Learning Development to establish the latest figures for staff who have received Welsh language training as the AIR report was based on 2012/13 finding.

/

Bu Carmarthenshire Waste Managment, cwmni sydd yn gweithredu ar ran y Cyngor Sir yn y sir yn hysbysebu swyddi. Roedd yr hysbyseb swydd yn nodi bod Pwyleg yn fanteisiol, ond doedd dim cyfeiriad at y Gymraeg.